Estrutura CCI-TL nivel nasional no munisipius hala’o Dialogu ho Primeiro Ministru
Palásiu do Governu, (11/01/2018), Prezidente CCI-TL no Estrutura CCI-TL hala’o Dialogu ho Primeiru Ministru, Dr. Mari Bim Amude Alkatiri.
Presidente CCI-TL Sr,.Oscar Lima hateten ba S.E Governu seidauk aloka orsamentu hodi halo Pagamentu ba projetu publiku no ba Kontrator sira ne’ebe mak remata ona Obra no implikasaun husi atrazu pagamentu ne’e kria difikuldade bo’ot tebes ba funsionamentu normal atividade emprezarial nian iha rai laran, no kontribui mos ba hamosu situasaun krizi ekonomika.
Hare fila fali konaba Dekretu Lei nebe Regulariza konaba Iso-Tank, tamba oras ne’e problema bo’ot ida tamba labele hatama mina no kuandu ami sei la hatama Iso-Tank/Mina hanesan kazulina sira ne’e atu ami hotu-hotu tenke lori Tanki bo’ot no Roo ida mak tama, tamba Iso-Tank/Mina iha mundu tomak ne’e ema hotu-hotu asesu Iso-Tank/Mina no husu ba S.E sebele halo favor tenke ko’alia fila fali ho ANPM (Autoridade Nasional do Petroleo e Minerais) hodi hare fila fali ba.
Dekretu-Lei No. 23/2017, iha Sistema Garantia de Kreditu ne’ebe mak uluk S.E halo ona atu fo ajuda ba Pequenas e Media Emprezas maibe to’o oras ne’e seidauk iha regulamentu ida no mekanizmu hodi atu regula sisteam ne’e rasik, ne’ebe sei prepara husi Bancu Central, no ami husu ba S.E sira sebele hare hela konaba Sistema Garantia de-Kreditu ida ne’e.
Husu mos ba Governu sebele kapitaliza fali BNCTL tamba mesak mak oras ne’e fo Sistema hodi fasilita asesu ba kreditu no ba Construccao Civil, iha mezmu tempu mos ami husu ba S.E sebele iveste iha BNCTL sei lori mos tetornu bo’ot ba investe iha dezenvovimentu rai laran, investementu BNCTL nian bo’ot liu 2% kompara ho mai husi fundu Mina-rai, no husu ba Governu sebele hatun mos jurus kreditu nian.
Hare mos Lei konaba Rai ne’e promulga ona husi Presidente da Republika, husu ba Governu presija kria DEKRETU LEI ida hodi fasilita Banku sita atu uza Certifikadu ba Rai nain ne’e hanesan jaminan ka Garantia hodi asesu ba Kreditu iha Banku sira.
Husu ba Governu bele kria mos Departementu ida hodi halo Rai nia folin hanesan kelas A ou B ho mos ema nia uma iha Rai ne’e rasik, selae bele iha ona sertifikadu no rai ne’e iha ona Kelas 1 ou Klesa 2 tamba ida ne’e importante tebes no selae rai ne’e nia foin hanesan hotu deit se 5 Dolares hanesan hotu no 10 Dolares mos hanesan hotu, husu ba S.E hare tok ba levantamentu ida ne’e fo benefisiu tebes ba emprezariu sira atu nune’e emprezariu sira lori hatama sira nia Rai atu nun’e bele deskute ona konaba nia jurus.
Vice Presidente CCI-TL Asuntu Minerais, Sr. Dr. Sidonio Freitas, hatutan tan Presidente nia liafuan konaba, iha DL No. 1/2012 koalia konaba kna’ar ne’ebe AMP halo no avaliasaun ne’ebe kria regulamentu no regula ba iha transporte no Mina, ne mak sira konsege halo regulamentu ida no iha regulamentu ne’e bandu Iso-Tank/Mina labele tama tamba ne’e mak husu atu halo fali avaliasaun ba transporte bele halo konsultasaun no atu nune’e bele implementa no nia benefisiu.
Esplika konaba orsamentu Pagamentu nia infrastrutura, kompania tenke registu ne’e klaru no Kontratu iha progresu ne’e, sertifika no documentasaun ba iha sira, ida ne’e mak prosesu konaba pagamentu. Konaba ba pagamentu balun mak seidauk nia kestaun mak orsamnetu seidauk aloka orsamnetu ba 2017 ne balansu ba kontrak servisu nian no orsamentu ne’ebe bo’ot tebes iha 223 Milloens, iha dezembru 2017 ne’e ita konsege atinzi 90%.
Sistema halo tuir Lei, salta meja e sensura negovenu to’o fulan julhu ne’e projetu saida mak atu tama lori ezekuta ba oin, projetu sira nia apontamentu tenki halo hotu ona. Saida mak sei paralende projetu sira uluk ne’ebe mak kontratu, apartir Julhu no agostus se-deit mak mai ukun tenke klarifika, define didiak fundu annual. Prerpara senais tolu ba orsamntu ratifikativu, senais ida husi Abril to’o Maio senais seluk husi Junhu mak komesa, senais ikus liu komesa iha Julhu, S.E dehan katak sei iha impaktu ekonomiku ne’e mak realidade politika ita nian agora.
Hatan husi Primeiru Ministru hateten katak BNCTL agora dadun ne laiha osan para atu fo’o Kredit, no tamba saida? Tamba empreza sira ba foti osan la selu. Taxa de Juru prepara hela
Dekretu Lei para atu regula, ho DL nebe define ho valor komersial tenke halo buat ida ne’ebe atu hodi resolve situasaun.
Sorumutu ne’e hala’o iha Palacio do Governu, (Media Officer CCI-TL)